การกำหนดสภาวะการอบแห้งที่เหมาะสมของกล้วยตากโดยใช้ การออกแบบการทดลองและการวิเคราะห์ทางสถิติ

ชนาธิป  กาลจักร; ยุทธณรงค์  จงจันทร์; จตุพล  พิสิฏฐ์ศักดิ์; ภีม พรประเสริฐ; เกียรติศักดิ์  พระเนตร; ดนัย  สอนสุภาพ; สราวุธ  อิศรานุวัฒน์; สมภาร ดอนจันดา

ผู้แต่ง

ชนาธิป กาลจักร สาขาวิชาครุศาสตร์อุตสาหกรรมอุตสาหการ คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานวิทยาเขตขอนแก่น
ยุทธณรงค์ จงจันทร์ สาขาวิชาวิศวกรรมโลจิสติกส์และกระบวนการ คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์
จตุพล พิสิฏฐ์ศักดิ์ สาขาวิชาวิศวกรรมโลจิสติกส์และกระบวนการ คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์
ภีม พรประเสริฐ สาขาวิชาเทคโนโลยีวิศวกรรม คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
เกียรติศักดิ์ พระเนตร สาขาวิชาการจัดการโลจิสติกส์ คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี
ดนัย สอนสุภาพ สาขาวิชาครุศาสตร์อุตสาหกรรมอุตสาหการ คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานวิทยาเขตขอนแก่น
สราวุธ อิศรานุวัฒน์ สาขาวิชาออกแบบผลิตภัณฑ์ คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏราชนครินทร์
สมภาร ดอนจันดา สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกลและการผลิต คณะเทคโนโลยีอุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร

คำสำคัญ:

กล้วยตาก, สภาวะการอบแห้งที่เหมาะสม, ความชื้น, การออกแบบการทดลอง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งเน้นไปที่การแก้ปัญหาความไม่คงที่ของคุณภาพผลิตภัณฑ์กล้วยตากของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนคนรักวังตะเคียน ซึ่งเป็นผลมาจากการพึ่งพาพลังงานจากแสงอาทิตย์ตามธรรมชาติในกระบวนการอบแห้ง เพื่อควบคุมสภาวะการผลิตให้ได้มาตรฐาน ผู้วิจัยได้ออกแบบและพัฒนาอุปกรณ์อบลมร้อนที่สามารถควบคุมอุณหภูมิและเวลาได้อย่างแม่นยำและคงที่ หลังจากพัฒนาอุปกรณ์แล้ว ผู้วิจัยได้ประยุกต์ใช้ระเบียบวิธีทางสถิติของการออกแบบการทดลองแบบแฟกทอเรียล เพื่อวิเคราะห์อิทธิพลของปัจจัยหลักสองประการ ได้แก่ อุณหภูมิการอบที่ 50, 60 และ 70 องศาเซลเซียส และเวลาในการอบที่ 4, 6, และ 8 ชั่วโมง ตัวแปรตอบสนองที่ใช้ในการประเมินคุณภาพ คือ ความชื้น (%wb) และคะแนนเนื้อสัมผัสของกล้วยตาก ผลการวิเคราะห์ทางสถิติ (p-value < 0.05) ยืนยันว่าทั้งอุณหภูมิและเวลาในการอบมีปฏิสัมพันธ์และอิทธิพลหลักต่อคุณสมบัติเชิงคุณภาพของผลิตภัณฑ์ โดยสภาวะการอบที่เหมาะสมที่สุดคืออุณหภูมิ 60 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 6 ชั่วโมง ซึ่งให้ค่าความชื้นสุดท้ายอยู่ที่ 20% (wb) และคะแนนเนื้อสัมผัสที่ดีที่สุด (4.5 จาก 5) งานวิจัยนี้นำเสนอแนวทางที่สามารถใช้ได้จริงและยั่งยืน โดยการบูรณาการการออกแบบอุปกรณ์ที่สามารถควบคุมได้เข้ากับการใช้หลักการทางสถิติเพื่อยกระดับมาตรฐานคุณภาพและเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการผลิตของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพ ผลการวิจัยนี้สามารถลดความแปรปรวนของคุณภาพผลิตภัณฑ์ และเป็นแนวทางมาตรฐานที่สามารถนำไปใช้ในกระบวนการผลิตของวิสาหกิจชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

T. Takshima, P. Yungphet, and P. Suwana-monlert, “The development of community enterprise sun-dried catfish product using a 'Turtle-back model' solar drying oven,” Rajabhat University Uttaradit Academic Journal: Science and Technology for Local Development, vol. 18, no. 2, pp. 40–46, Jul.–Dec. 2023.

Department of Agricultural Extension, “The development of community enterprise processed agricultural products,” Ministry of Agriculture and Cooperatives, Bangkok, Thailand, Rep., 2020.

H. Fatorachian and H. Kazemi, “A critical investigation of Industry 4.0 in manufacturing: Theoretical operationalisation framework,” Production Planning & Control, vol. 29, no. 8, pp. 633–644, 2018, doi: 10.1080/09537287 .2018.1424960.

J. Antony, “Lean Six Sigma for small and medium-sized enterprises: A roadmap for change,” International Journal of Quality & Reliability Management, vol. 36, no. 3, pp. 415–439, Mar. 2019.

T. E. Vollmann, W. L. Berry, and D. C. Whybark, “Integrated material planning and execution in modern industries,” Production and Inventory Management Journal, vol. 56, no. 2, pp. 78–95, May 2020.

M. V. Zambrano, B. Dutta, D. G. Mercer, and H. L. MacLean, “Assessment of moisture content measurement methods of dried food products in small-scale operations in developing countries: A review,” Trends in Food Science & Technology, vol. 88, pp. 484–496, Jun. 2019, doi: 10.1016/j.tifs.2019.04.006.

B. P. Carter and A. J. Fontana Jr., “Measurement of water activity, moisture sorption isotherm, and moisture content of foods,” in Water Activity in Foods: Fundamentals and Applications, 2nd ed. Hoboken, NJ, USA: John Wiley & Sons, 2020, pp. 145–169.

A. Supriyatna and L. Okdinawati, “Optimizing operational efficiency through improved crushing & loading strategies at PT Girimulya Resource,” Asian Journal of Engineering, Social and Health, vol. 3, no. 11, pp. 2485–2504, Nov. 2024.

T. Udonsathian and W. Worapun, “Enhancing analytical thinking in grade 8 science education: Integrating 5E inquiry-based and 5W1H techniques,” International Journal of Advanced and Applied Sciences, vol. 11, no. 5, pp. 62–69, May 2024.

C. Su, H. Wu, L. Dai, Z. Zhang, S. Li, and Y. Hu, “Nonclassical heat transfer and recent progress,” ASME Journal of Heat and Mass Transfer, vol. 147, no. 3, Art. no. 032502, Mar. 2025.

A. Avcı, A. Çetinbaş, and H. Karakaya, “Analysis of strawberry drying behavior under a solar chimney collector using a full factorial experimental design,” Heat Transfer, vol. 54, no. 1, pp. 245–263, Jan. 2025.

A. D. Chaudhari and S. P. Salve, “A review of solar dryer technologies,” International Journal of Research in Advent Technology, vol. 2, no. 1, pp. 223–231, Jan. 2014.

J. V. B. Lugnasin, R. A. S. Peña, S. M. G. Dumlao, and E. Q. B. Macabebe, “IoT-enabled multilevel solar dryer for agriculture,” in 2023 IEEE International Conference on Internet of Things and Intelligence Systems (IoTaIS), Bali, Indonesia, Nov. 28–30, 2023, pp. 21–27.

S. A. Avila, B. M. Rengifo, and C. P. Rincón, “Optimization of oven drying conditions of banana (Musa spp., AAA Group, cv 'Luvhele' and 'Mabonde') using response surface methodology,” Agrociencia, vol. 52, no. 4, pp. 539–555, May–Jun. 2018.