การประเมินค่าศักย์การคายระเหยน้ำในอนาคตบริเวณภาคเหนือของประเทศไทย

ภาคภูมิ รัตน์จิรานุกูล; สุจิตรา รัตน์จิรานุกูล

ผู้แต่ง

ภาคภูมิ รัตน์จิรานุกูล ภาควิชาฟิสิกส์และวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
สุจิตรา รัตน์จิรานุกูล ภาควิชาฟิสิกส์และวัสดุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่

คำสำคัญ:

ศักย์การคายระเหยน้ำ, การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ, แบบจำลองภูมิอากาศระดับภูมิภาค

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ได้ประเมินการเปลี่ยนแปลงค่าศักย์การคายระเหยน้ำด้วยวิธีของ Thornthwaite บริเวณภาคเหนือของประเทศไทยโดยเชื่อมโยงผลลัพธ์จากแบบจำลองภูมิอากาศโลก CMIP5-CESM สำหรับเป็นเงื่อนไขขอบเขตและเงื่อนไขเริ่มต้นของแบบจำลอง WRF ในช่วงปีฐาน ค.ศ.2000-2004 และช่วงอนาคตปี ค.ศ.2050-2054 ผลการวิจัยพบว่า อุณหภูมิเฉลี่ยรายเดือนที่ได้จากแบบจำลองมีค่าน้อยกว่าข้อมูลตรวจวัดในทุกสถานี โดยมีค่ารากที่สองของค่าเฉลี่ยความผิดพลาดกำลังสองของทุกสถานีอยู่ระหว่าง 0.73-3.14 ^oC และมีค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์อยู่ระหว่าง 0.72-0.89 ค่าศักย์การคายระเหยน้ำเฉลี่ยรายเดือนบริเวณภาคเหนือของประเทศไทยจะมีค่าสูงสุดในเดือนเมษายนซึ่งเป็นช่วงฤดูร้อน โดยรูปแบบดังกล่าวจะสอดคล้องกันทั้งในอดีตและการคาดการณ์ในอนาคต โดยเฉพาะอย่างยิ่งบริเวณภาคเหนือตอนล่างจะมีค่าศักย์การคายระเหยน้ำเฉลี่ยรายเดือนสูงขึ้นในช่วงฤดูร้อนเมื่อเปรียบเทียบกับจังหวัดอื่นๆ ของภาคเหนือ นอกจากนี้การคาดการณ์ในอนาคตยังแสดงให้เห็นว่าค่าศักย์การคายระเหยน้ำเฉลี่ยรายเดือนโดยรวมจะเพิ่มขึ้นในทุกสถานี ซึ่งบ่งชี้ว่ามีความเสี่ยงต่อการเกิดภัยแล้งในอนาคตเพิ่มขึ้นภายใต้สถานการณ์จำลอง RCP8.5 เมื่อเทียบกับสภาพภูมิอากาศปัจจุบัน

เอกสารอ้างอิง

Allen, R. G., Pereira, L. S., Raes, D., & Smith, M. (1998). Crop evapotranspiration: Guidelines for computing crop water requirements (FAO Irrigation and Drainage Paper 56). Italy: FAO.

Amnuaylojaroen, T. (2021). Projection of the precipitation extremes in Thailand under climate change scenario RCP8.5. Frontiers in Environmental Science, 9, 1-7.

Bruyère, C. L., Monaghan, A. J., Steinhoff, D. F., & Yates, D. (2015). Bias-corrected CMIP5 CESM data in WRF/MPAS intermediate file format. Boulder, CO. USA: National Center for Atmospheric Research.

Chotamonsak, C., Salathe E. P., Kreasuwan, J., & Chantara, S. (2012). Evaluation of precipitation simulations over Thailand using a WRF regional climate model. Chiang Mai J. Sci., 39(4), 623-638.

Chotamonsak, C., Salathe E. P., Kreasuwan, J., Chantara, S., & Siriwitayakorn, K. (2011). Projected climate change over Southeast Asia simulated using a WRF regional climate model. Atmospheric Science Letters, 12(2), 213-219.

Dudhia, J. (1989). Numerical study of convection observed during the winter monsoon experiment using a mesoscale two-dimensional model. Journal of Atmospheric Science, 46, 3077–3107.

Hong, S. Y., & Pan, H. L. (1996). Nonlocal boundary layer vertical diffusion in a medium-range forecast model. Mon. Weather, Rev., 124, 2322-2339.

Janjic, Z. I. (2000). Comments on development and evaluation of a convection scheme for use in climate models. J. Atmos. Sci., 57, 3686-3686.

Kornkosa, S., Phumkokrux, N., Pattanasak, P., & Manajitprasert, S. (2021). Analysis and Prediction of Meteorological Drought Area by Using Standardized Precipitation Index in Northeast Thailand. Int. J. Environ. Sci. Dev., 12, 372–376.

Liu, W., & Liu, L. (2019). Analysis of Dry/Wet Variations in the Poyang Lake Basin Using Standardized Precipitation Evapotranspiration Index Based on Two Potential Evapotranspiration Algorithms. Water, 11(7), 1380.

Phumkokrux, N., & Trivej, P. (2025). An Investigation of Changes in the New Thornthwaite Climate Classification Based on Temperature, Rainfall, and Evapotranspiration over Thailand, Using CMIP5 for the Mid-21st Century Period. Applied Sciences, 15, 11731.

aRatjiranukool, P., & Ratjiranukool, S. (2017). Projection of Extreme Temperature over Northern Thailand by WRF Model. Applied Mechanics and Materials, 866, 104-107.

bRatjiranukool, P., & Ratjiranukool, S. (2017). Evaluating wind speed by WRF model over northern Thailand. Energy Procedia, 138, 1171-1176.

Shi, L., Feng, P., Wang, B., Li Liu, D., Zhang, H., Liu, J., & Yu, Q. (2022). Assessing future runoff changes with different potential evapotranspiration inputs based on multi-model ensemble of CMIP5 projections. Journal of Hydrology, 612, 128042.

Thornthwaite, C. W. (1948). An Approach toward a Rational Classification of Climate. Geogr. Rev., 38, 55–94.

Thornthwaite, C. W., & Mather, J. R. (1955). The Water Balance. USA: Centerton.

Zhang, H., Chapman, S., Trancoso, R., Eccles, R., Syktus, J., & Toombs, N. (2025). Projections of actual and potential evapotranspiration from downscaled high-resolution CMIP6 climate simulations in Australia. Hydrol. Earth Syst. Sci., 29(23), 6863–6884.