การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบครีมกันแดดเสริมฤทธิ์ด้วยไมโครเจลไคโตซานที่ห่อหุ้ม สารสกัด α-แมงโกสตินจากเปลือกมังคุด

วัชรี วรัจฉรียกุล; สิริกร ชัสวิเศษ; รุจิเรข ปราชญากุล

ผู้แต่ง

วัชรี วรัจฉรียกุล สาขาวิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพรรณี
สิริกร ชัสวิเศษ สาขาวิชาเคมี คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพรรณี
รุจิเรข ปราชญากุล สาขาวิชาคณิตศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพรรณี

คำสำคัญ:

ครีมกันแดด, ไมโครเจล, ต้านอนุมูลอิสระ, -แมงโกสติน, มังคุด

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสกัดและแยกสารออกฤทธิ์จากเปลือกมังคุด ศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และพัฒนาไมโครเจลไคโตซานเพื่อห่อหุ้มสารสกัดสำหรับประยุกต์ใช้ในผลิตภัณฑ์ครีมกันแดด ผลการสกัดด้วยตัวทำละลายแบบต่อเนื่องพบว่าส่วนสกัดเมทานอลให้ผลผลิตสูงสุดและสามารถแยกสาร $\alpha$ -แมงโกสตินได้ โดยการทดสอบฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธี DPPH พบว่าสารมาตรฐานวิตามินซีและ BHT มีค่า IC₅₀ เท่ากับ 10.251 ± 2.458 และ 16.879 ± 2.291 µg/ml ตามลำดับ ขณะที่สารสกัดหยาบเอทานอลจากเปลือกมังคุด มีค่า IC₅₀ เท่ากับ 59.181 ± 4.051 µg/ml แสดงว่ามีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระแต่ต่ำกว่าสารมาตรฐาน ผลการวิเคราะห์ด้วย FTIR ยืนยันว่าไมโครเจลไคโตซานสามารถห่อหุ้มสารสกัดได้โดยยังคงหมู่ฟีนอลิกไว้ และทำให้ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระเพิ่มขึ้นรวมทั้งช่วยคงความเสถียรของสารออกฤทธิ์ อย่างไรก็ตาม ครีมกันแดดต้นแบบที่เติมสาร $\alpha$ -mangostin ในความเข้มข้น 1%, 3% และ 5% ไม่สามารถวัดค่า IC₅₀ ได้ เนื่องจากส่วนประกอบของครีม (lipids, emulsifiers, thickeners) อาจกีดกันการเข้าถึงของ radical DPPH หรือทำให้เกิด scattering ในสเปกโทรโฟโตมิเตอร์ สรุปได้ว่า การใช้ไมโครเจลไคโตซานช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและความเสถียรของสารสกัดจากเปลือกมังคุด แต่การประยุกต์ใช้ในผลิตภัณฑ์ครีมกันแดดควรได้รับการศึกษาต่อยอดในแง่การทดสอบค่า SPF/PA เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพและปลอดภัยยิ่งขึ้น

เอกสารอ้างอิง

Ahmad, M., Yamin, B. M., & Lazim, A. M. (2013). A study on dispersion and characterisation of α-mangostin loaded pH sensitive microgel systems. Chemistry Central Journal, 7 (1), 1-6. https://link.springer.com/article/10.1186/1752-153x-7-85

Asasutjarit, R., Meesomboon, T., Adulheem, P., Kittiwisut, S., Sookdee, P., Samosornsuk, W., & Fuongfuchat, A. (2019). Physicochemical properties of alpha-mangostin loaded nanomeulsions prepared by ultrasonication technique. Heliyon, 5(9), 1-11. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2019.e02465

Bikiaris, N. D., Koumentakou, I., Hatzistamatiou, K., Lykidou, S., Barmpalexis, P., & Nikolaidis, N. (2023). Preparation and investigation of the SPF and antioxidant properties of emulsions. Cosmetics, 10(3), 1-14. https://doi.org/10.3390/cosmetics10030076

Buanasari, Sugiyo, W. & Rustaman, H. (2020). Preparation and evaluation of plant extract microcapsules using chitosan. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 755, 1-8.

Calvo, P., Remuñán-López, C., Vila-Jato, J. L., & Alonso, M. J. (1997). Novel hydrophilic chitosan–polyethylene oxide nanoparticles as protein carriers. Journal of Applied Polymer Science, 63(1), 125–132. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-4628(19970103)63:1<125::AID-APP13>3.0.CO;2-4

Ee, G. C. L., Daud, S., Taufiq-Yap, Y. H., Ismail, N. H., & Rahmani, M. (2006). Xanthones from Garcinia mangostana (Guttiferae). Natural product research, 20(12), 1067-1073. https://doi.org/10.1080/14786410500463114

Garcinuño, S., Aranaz, I., Civera, C., Arias, C., & Acosta, N. (2022). Evaluating non-conventional chitosan sources for controlled release of risperidone. Polymers, 14(7), 1-15. https://doi.org/10.3390/polym14071355

Gulcin, İ., & Alwasel, S. H. (2023). DPPH radical scavenging assay. Processes, 11(8), 1-20. https://doi.org/10.3390/pr11082248

International Organization for Standardization (ISO). (2021). Cosmetics—Determination of sunscreen UVA photoprotection in vitro. Retrieved from

https://cdn.standards.iteh.ai/samples/75059/6a9b02bd442f427cb45ed022e45c550b/ISO-24443-2021.pdf

Li, P., Dai, Y. N., Zhang, J. P., Wang, A. Q., & Wei, Q. (2008). Chitosan-alginate nanoparticles as a novel drug delivery system for nifedipine. International journal of biomedical science, 4(3), 221–228. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3614711/

Li, R., Song, W., Huang, S., Liu, C., Li, M., & Sun, L. (2025). Synthesis, characterization, and preliminary analysis of squid pen chitosan microcapsules. International Journal of Molecular Sciences, 26(7), 1-16. https://doi.org/10.3390/ijms26072885

Lima, M., Pedreira, A., Sanz, N., Vázquez, J. A., García, M. R., Mergulhão, F., & Valcarcel, J. (2025). Sustainable and integral valorization of Dosidicus gigas pen waste. Marine Drugs, 23(10), 1-22. https://doi.org/10.3390/md23100382

Martins, A. F., De Oliveira, D. M., Pereira, A. G., Rubira, A. F., & Muniz, E. C. (2012). Chitosan/TPP microparticles obtained by microemulsion method applied in controlled release of heparin. International journal of biological macromolecules, 51(5), 1127-1133. https://doi.org/10.1016/j.ijbiomac.2012.08.032

Martins, T., Henriques, S. B., Reis, G. K. O., Amaral, M. M. S., Guimarães, M. F., Oliveira, G. L., … Nunes, E. H. M. (2026). A novel green method for producing medical-grade chitosan from squid pens. Journal of Applied Polymer Science, 143(25), 1-14. https://doi.org/10.1002/app.70790

McReynolds, C., Adrien, A., Brugerolle de Fraissinette, N., Olza, S., & Fernandes, S. C. M. (2022). Deep eutectic solvents for the extraction of ß-chitin from Loligo vulgaris squid pens. Biomass Conversion and Biorefinery, 14(13), 1-13. https://doi.org/10.1007/s13399-022-03569-9

Moongkarndi, P., Kosem, N., Kaslungka, S., Luanratana, O., Pongpan, N., & Neungton, N. (2004). Antiproliferation, antioxidation and induction of apoptosis by Garcinia mangostana (mangosteen) on SKBR3 human breast cancer cell line. Journal of ethnopharmacology, 90(1), 161-166. https://doi.org/10.1016/j.jep.2003.09.048

Moralez, L., Nakasu, P., & Hallett, J. (2025). Preparation of hybrid ß-chitosan–squid pen protein hydrogel beads for heavy metal adsorption. Soft Matter, 21, 2480–2492. https://doi.org/10.1039/D4SM01300J

Nash, J. F., & Tanner, P. R. (2014). Relevance of UV filter/sunscreen product photostability to human safety. Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine, 30(2–3), 88–95. https://doi.org/10.1111/phpp.12113

Ngawhirunpat, T., Opanasopi, P., Sukma, M., Sittisombut, C., Kat, A., & Adachi, I. (2010). Antioxidant activity of mangosteen extract. Pharmaceutical Biology, 48(1), 55–62. https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.3109/13880200903046138

Nikam, R., Bachhav, P., Pawar, M., Sharma, Y., & Patil, D. (2023). A review: Formulation of sunscreen. Research & Reviews Journal of Pharmaceutical Sciences, 12(3), 45-50. https://www.rroij.com/open-access/a-review-formulation-of-sunscreen.pdf

No, H. K., & Meyers, S. P. (1995). Preparation and characterization of chitin and chitosan-A review. Journal of Aquatic Food Product Technology, 4(2), 27–52.

https://doi.org/10.1300/J030v04n02_03

Paraskevopoulou, P., Tsotsou, G., & Chourda, F. (2025). Antioxidant capacity analysis of emulsions using DPPH assay. MethodsX, 15, 1-6.

https://doi.org/10.1016/j.mex.2025.103434

Pérez-Pacheco, Y., Tylkowski, B., & García‑Valls, R. (2025). Chitosan micro/nanocapsules in action. Molecules, 30(2), 1-27. https://doi.org/10.3390/molecules30020252

Reinau, D., Osterwalder, U., Stockfleth, E., & Surber, C. (2015). The meaning and implication of sun protection factor. British Journal of Dermatology, 173(5), 1345. https://doi.org/10.1111/bjd.14015

Romanhole, R. C., dos Santos, É. M., Fava, A. L. M., Pagani, L. S., Carvalho, N. F., Lima, G. C., ... Mazzola, P. G. (2026). Influence of formulation, application, and environment on sunscreen effectiveness. Cosmetics, 13(3), 1-24.

https://doi.org/10.3390/cosmetics13030122

ScienceInsights. (2026). What is PA in sunscreen? UVA ratings explained. Retrieved from https://scienceinsights.org

Tatarczak-Michalewska, M., & Flieger, J. (2022). Application of High-Performance Liquid Chromatography with Diode Array Detection to Simultaneous Analysis of Reference Antioxidants and 1,1-Diphenyl-2-picrylhydrazyl (DPPH) in Free Radical Scavenging Test. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(14), 1-19. https://doi.org/10.3390/ijerph19148288

Wairata, J., Fadlan, A., Purnomo, A. S., Taher, M., & Ersam, T. (2022). Total phenolic and flavonoid contents, antioxidant, antidiabetic and antiplasmodial activities of Garcinia forbesii King: A correlation study. Arabian Journal of Chemistry, 15(2),1-8. https://doi.org/10.1016/j.arabjc.2021.103541

Widayanti, A., Jufri, M., Surini, S., & Ellya, B. (2024). Antioxidant activity of mangosteen rind extract. International Journal of Applied Pharmaceutics, 16(1), 145-148. https://doi.org/10.22159/ijap.2024.v16s1.31

Wołosiak, R., Drużyńska, B., Derewiaka, D., Piecyk, M., Majewska, E., Ciecierska, M., Worobiej, E. & Pakosz, P. (2022). Verification of antioxidant activity by DPPH assay. Molecules, 27(1), 1-20. https://doi.org/10.3390/molecules27010050